İstanbul Üniversitesi CERN İle Çalışacak

İstanbul Üniversitesi CERN İle Çalışacak

CERN’in Yeni Projesine Katkıda Bulunacağız

İstanbul Üniversitesi, Avrupa Nükleer Araştırma Merkezi’nde (CERN) kurulu bulunan Büyük Hadron Çarpıştırıcısı’nın (LHC) yerine yapılacak olan “Geleceğin Dairesel Çarpıştırcısı” (FCC) projesine katılıyor.

İlk olarak 2013 yılında Avrupa Parçacık Fiziği Strateji raporunda önerilen ve Avrupa Geleceğin Hızlandırıcıları Komitesi tarafından Avrupa Nükleer Araştırma Merkezi’nin yeni çarpıştırıcı olarak planlanan Geleceğin Dairesel Çarpıştırıcısı’nın  Fransa-İsviçre sınırında ve İsviçre’nin Cenevre şehri yakınlarında yapılması planlandı. Halen dünyanın en büyük hızlandırıcısı olan Büyük Hadron Çarpıştırıcısını da içine alacak projede, 100 TeV kütle merkezi enerjili hadronları yaklaşık 100 km çevre uzunluğuna sahip tünellerde çarpıştırarak, Standart Model Ötesi Teorilerin, karanlık maddenin varlığının, yeni parçacık ailelerinin ve Higgs bozonunun süpersimetrik eşlerinin araştırılması gibi zor problemler üzerinde çalışılacak. Hem açılacak olan 100 km uzunluğunda yerin 100 m altında tünellerin yapılması, hem de 100 TeV enerjili protonları hızlandıracak ortama gerekli olan süper iletken magnetler ve çarpıştırılacak parçacıklardan elde edilecek bilgiyi toplayacak olan dedektörler ile bu bilgileri işleyecek sistemlerin tasarımı, üretimi sırasında dünyanın en ileri teknolojileri kullanılacak.

“Geleceğe Yönelik Büyük Bir Adım”

İÜ Fen Fakültesi Fizik Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Sehban Kartal, İstanbul Üniversitesi olarak böyle bir çalışmaya katılmaktan mutluluk duyduklarını dile getirerek, “Bu proje geleceğe yönelik büyük bir adım. Şu an Cern’de kurulu bulunan ve çalışmaları ile dünyada büyük ses getiren büyük Hadron Çarpıştırıcısı kompleksinin yerine daha yüksek enerjilere ulaşması için düşünülen ve proje aşamasına gelmiş olan, aslında geleceğin dairesel hızlandırıcıları diye tercüme ettiğimiz ‘Future Circular Collider’ adında bir deney. Bu deney içerisinde şu anda 29 ülke var” şeklinde konuştu.

Bu tür deneylerde çalışmaların çok uzun yıllara dayandığını belirten Prof. Dr. Kartal, “Büyük Hadron Çarpıştırıcısı’na bakacak olursak ilk çalışmaları 1990’larde yapılmaya başlandı. Makinanın bütün teknik özellikleri yıllarca süren büyük hazırlık sonucunda yazılır ve ondan sonra da üretim aşamasına geçilir. Biz kamuoyunda projenin son halini görüyoruz. Ama arka planda yıllarca süren bir çalışma var. Geleceğin Dairesel Hızlandırıcıları Projesi de henüz başlangıç aşamasında. Biz de bu deneye tam üye olarak katılmak için ikili anlaşma imzaladık. Türkiye’den yaklaşık yedi tane üniversite var” dedi.

“Cern’deki Bir Deneye Resmi Olarak İlk Kez Katılıyoruz”

Deneye İstanbul’dan İstanbul Üniversitesi, Okan Üniversitesi, Işık Üniversitesi ve Aydın Üniversitesi’nin tam üye olarak katıldıklarını belirten Prof. Dr. Sehban Kartal, “İstanbul’dan projeye katılan üniversitelerin koordinasyonunu ben yapıyorum. Ayrıca ülkemizden Giresun Üniversitesi, Ankara Üniversitesi ve TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi de bu projede yer alıyor. İstanbul’da benim başkanlığımda bir ekiple geniş bir genç araştırmacı kitlesi, yüksek lisans, doktora öğrencileri ile bu işin içerisinde çalışmaya başladık. Bu İstanbul Üniversitesi’nin resmi olarak Cern’deki bir deneye ilk katılışı” ifadelerini kullandı.

Aytıntılı Bilgi İçin

 

Telefon: +90 212 440 00 00
Faks: +90 212 440 00 58
İstanbul Üniversitesi
Merkez Kampüsü 34452 Beyazıt/Fatih-İstanbul